2 красавіка, у Беларусі і Расіі адзначаюць Дзень яднання народаў. 2 красавіка 1996 года быў падпісаны Дагавор аб утварэнні супольнасці Беларусі і Расіі, у адпаведнасці з якім было вырашана стварыць палітычна і эканамічна інтэграваную супольнасць у мэтах аб’яднання матэрыяльнага і інтэлектуальнага патэнцыялу дзвюх дзяржаў. Падпісалі дакумент у Маскве прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка і прэзідэнт Расіі Барыс Ельцын. Праз год, 2 красавіка 1997 года, у Маскве прэзідэнты Беларусі і Расіі падпісалі Дагавор аб саюзе Беларусі і Расіі. З тых часоў 2 красавіка адзначаецца як Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі. 23 мая 1997 года адбылося падпісанне Статута Саюза Беларусі і Расіі, у адпаведнасці з якім былі ўтвораны Вышэйшы савет і выканаўчы камітэт Саюза Беларусі і Расіі. У 1997-1998 гадах адбылося фарміраванне выканаўчых органаў Саюза, агульнага бюджэту, была ажыццёўлена распрацоўка і рэалізацыя першых саюзных праграм. Утвораны памежны і Мытны камітэты, Камітэт па пытаннях бяспекі. 8 снежня 1999 года ў Маскве адбылося падпісанне Дамовы аб стварэнні Саюзнай дзяржавы, была прынятая праграма дзеянняў па рэалізацыі яго палажэнняў. 26 студзеня 2000 года дагавор уступіў у сілу пасля яго ратыфікацыі парламентамі дзвюх краін. Саюзная дзяржава з’яўляецца ўнікальным прыкладам інтэграцыі і краінавага партнёрства. У цяперашні час у адпаведнасці з Дагаворам аб стварэнні Саюзнай дзяржавы сфарміраваны і функцыянуюць Вышэйшы дзяржаўны савет, Савет Міністраў і пастаянны Камітэт Саюзнай дзяржавы. Функцыі парламента Саюзнай дзяржавы выконвае Парламенцкі сход Саюза Беларусі і Расіі. Вышэйшым органам Саюзнай дзяржавы з’яўляецца Вышэйшы дзяржаўны савет. У яго склад уваходзяць кіраўнікі дзяржаў, кіраўнікі ўрадаў, кіраўнікі палат парламентаў дзяржаў-удзельніц. Вышэйшы дзяржаўны савет вырашае важнейшыя пытанні развіцця Саюзнай дзяржавы, утварае органы кіравання, зацвярджае бюджэт і міжнародныя дагаворы, выконвае іншыя функцыі. Асноўнай мэтай стварэння Саюза было імкненне павысіць узровень жыцця народаў, умацаваць братэрства, сяброўства і супрацоўніцтва паміж Беларуссю і Расіяй у палітычнай, эканамічнай, сацыяльнай і іншых галінах. Адным з галоўных і найбольш паспяховых напрамкаў дзейнасці Саюзнай дзяржавы з’яўляецца правядзенне ўзгодненай знешняй палітыкі Беларусі і Расіі. Рэспубліка Беларусь – самы паслядоўны і надзейны знешнепалітычны саюзнік Расійскай Федэрацыі. У сваю чаргу Расійская Федэрацыя нязменна падтрымлівае на ўсіх узроўнях і ва ўсіх міжнародных арганізацыях і паслядоўна абараняе незалежную ўнутры – і знешнепалітычную пазіцыю Рэспублікі Беларусь. Прынцыповым момантам у супрацоўніцтве дзвюх краін з’яўляецца забеспячэнне сацыяльнай роўнасці. Юрыдычнай асновай для гэтага з’яўляецца Дагавор аб роўных правах грамадзян Беларусі і Расіі ад 25 снежня 1998 года. Адным з найважнейшых напрамкаў правядзення ўзгодненай сацыяльнай палітыкі з’яўляецца фарміраванне агульнага рынку працы Саюзнай дзяржавы. Грамадзяне Расіі і Беларусі маюць роўныя правы ў аплаце працы, рэжыме працоўнага часу і часу адпачынку, ахове і ўмовах працы. Забяспечваецца ўзаемнае прызнанне працоўнага стажу, уключаючы стаж працы па спецыяльнасці. У ходзе стварэння адзінай міграцыйнай прасторы адменены дазвольны парадак найму на працу. 29 сакавіка 2007 года ўступіў у сілу дагавор паміж Рэспублікай Беларусь і Расійскай Федэрацыяй аб супрацоўніцтве ў галіне сацыяльнага забеспячэння. Прадметам прававога рэгулявання дагавора з’яўляюцца адносіны, звязаныя з пенсійным забеспячэннем і прызначэннем працоўных пенсій па старасці (узросту), інваліднасці, з нагоды страты карміцеля, сацыяльных пенсій, выплатай узносаў на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне, прадастаўленнем дапамог па часовай непрацаздольнасці і мацярынства, па беспрацоўі, на пахаванне, сямейных дапамог, кампенсацыяй шкоды ў сувязі з няшчасным выпадкам на вытворчасці або прафесійным захворваннем у выпадку перасялення грамадзян Рэспублікі Беларусь і грамадзян Расійскай Федэрацыі ў межах Саюзнай дзяржавы. У Саюзнай дзяржаве напрацавана нарматыўная база, якая забяспечвае грамадзянам роўныя правы на атрыманне адукацыі на тэрыторыях дзвюх краін. Паміж Беларуссю і Расіяй дзейнічае міжурадавае пагадненне аб узаемным прызнанні і эквівалентнасці дакументаў аб адукацыі, вучоных ступенях і званнях. 6 сакавіка 2008 года ўступіла ў сілу пагадненне паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і Урадам Расійскай Федэрацыі Аб Парадку аказання медыцынскай дапамогі грамадзянам Беларусі ва ўстановах аховы здароўя Расіі і грамадзянам Расіі ва ўстановах аховы здароўя Беларусі. Пагадненнем замацоўваюцца роўныя правы на атрыманне медыцынскай дапамогі, уключаючы бясплатнае лячэнне ў дзяржаўных установах аховы здароўя, для грамадзян абедзвюх дзяржаў, якія пастаянна пражываюць на тэрыторыі бакоў, а таксама Героям Савецкага Саюза і кавалерам ордэнаў Славы трох ступеняў. У Саюзнай дзяржаве рэалізуецца мноства сумесных беларуска-расійскіх праграм і даследаванняў у прамысловасці, будаўніцтве, навуцы, асваенні космасу, энергетыцы, інфармацыйных тэхналогіях, адукацыі, культуры. Палітыка Саюзнай дзяржавы ў сферы культуры накіравана на захаванне агульных гістарычных каштоўнасцяў, развіццё творчай актыўнасці і культурнага супрацоўніцтва народаў Беларусі і Расіі. Ужо сталі традыцыйнымі Сумесныя фестывалі, сустрэчы дзеячаў мастацтваў, культурныя абмены і гастролі творчых калектываў, а таксама вытворчасць кінафільмаў, правядзенне выстаў, ахова гістарычных і культурных помнікаў, іх рэстаўрацыя. За творы, якія ўносяць вялікі ўклад ва ўмацаванне братэрства, дружбы і ўсебаковага супрацоўніцтва дзвюх краін, іх аўтарам прысуджаецца прэмія Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва. Адным з самых прыярытэтных напрамкаў супрацоўніцтва Беларусі і Расіі з’яўляецца сфера высокіх тэхналогій, навукі і тэхнікі. За выдатныя вынікі даследаванняў і адкрыцця, а таксама за сумесную распрацоўку ўзораў новай тэхнікі і прагрэсіўных тэхналогій, якія забяспечваюць інавацыйнае развіццё эканомікі, сацыяльнай сферы і ўмацаванне абараназдольнасці нашых краін, беларускім і расійскім навукоўцам прысуджаецца прэмія Саюзнай дзяржавы ў галіне навукі і тэхнікі. 6 снежня 2024 года Вышэйшы дзяржаўны савет СД заснаваў прэміі Саюзнай дзяржавы маладым навукоўцам. Яны прысуджаюцца беларускім і расійскім прадстаўнікам за вынікі даследаванняў у галіне прыродазнаўчых, тэхнічных і гуманітарных навук, у тым ліку выкананых пры распрацоўцы ўзораў новай тэхнікі, удасканаленні тэхналогій, а таксама ў сферы ўмацавання абараназдольнасці Беларусі і Расіі, якія забяспечваюць інавацыйнае развіццё эканомікі і рэалізацыю прыярытэтных напрамкаў стратэгіі навукова-тэхналагічнага развіцця Саюзнай дзяржавы на перыяд да 2035 года. У 2025 годзе двума бакамі былі ратыфікаваныя змены ў дамове паміж Беларуссю і Расеяй аб роўных выбарчых правах грамадзян. На іх падставе беларусы і расіяне становяцца раўнапраўнымі ўдзельнікамі электаральнага працэсу ў Саюзнай дзяржаве. Яны могуць удзельнічаць у мясцовых выбарах у дзвюх краінах як у якасці выбаршчыкаў, так і ў якасці кандыдатаў у дэпутаты. 13 сакавіка 2025 года ўступіў у сілу дагавор аб гарантыях бяспекі ў рамках Саюзнай дзяржавы. Прэзідэнты Беларусі і Расіі Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін па выніках афіцыйных перамоў у Маскве падпісалі пратакол аб абмене граматамі аб ратыфікацыі адпаведнай дамовы. У дагаворы замацаваны ўзаемныя гарантыі па ажыццяўленні неабходных мер у выпадку замахаў на бяспеку Беларусі і Расіі, а таксама Саюзнай дзяржавы ў цэлым. 2 лютага 2026 года Савет Міністраў Саюзнай дзяржавы прыняў пастанову «аб наданні прадукцыі беларускіх і расійскіх вытворцаў статусу «тавар Саюзнай дзяржавы». Таварам Саюзнай дзяржавы будзе лічыцца той, у кошце якога не менш за 50% беларускага або расійскага складніка. У сакавіку 2026 года парламент Расіі завяршыў ратыфікацыю беларуска-расійскага пагаднення аб парадку ўзаемнага выканання судовых пастаноў, прынятых у Беларусі ці Расіі. Яно будзе прымяняцца да судовых пастаноў, вынесеных па грамадзянскіх і крымінальных справах у частцы грамадзянскага пазову, якія прадугледжваюць абавязацельствы даўжніка па выплаце на карысць спагнанніка грашовых сродкаў, у тым ліку ў частцы спагнання дзяржаўнай пошліны, іншых судовых выдаткаў і працэсуальных выдаткаў. Беларускі бок завяршыў ратыфікацыйныя працэдуры па гэтым пагадненні ў сярэдзіне 2025 года. 1 красавіка на тэрыторыі дзвюх дзяржаў пачаў вяшчанне тэлеканал»саюзны”. Штодня днём і ўвечары на ім будуць выходзіць Навіны, Падкасты — вялікія класічныя інтэрв’ю, па вечарах — фільмы і серыялы. Для паказу на «саюзным» вялікую падборку сваіх фільмаў з Залатой калекцыі дала кінастудыя «Беларусьфільм». Урачыстасці з нагоды Дня яднання народаў Беларусі і Расіі пройдуць у Мінску і Маскве. У Мінску 2 красавіка ў Палацы рэспублікі пройдзе ўрачысты канцэрт» сіла зямлі — сувязь народаў ” з удзелам любімых у Беларусі і Расіі выканаўцаў і творчых калектываў з дзвюх краін. У гэты ж дзень у Маскве на новай сцэне Вялікага тэатра Расіі адбудзецца канцэрт»Дзве душы — адзін лёс”. У ім прымуць удзел Дзяржаўны акадэмічны ансамбль танца ім. Ігара Майсеева, Дзяржаўны акадэмічны рускі народны хор ім. Мітрафана Пятніцкага, аркестр народных інструментаў ім. Людмілы Зыкінай, народны артыст Беларусі Анатоль Ярмоленка, беларускі фальклорны гурт «Купалінка», заслужаная артыстка Расіі Марына Дзевятава і іншыя артысты і калектывы.

Крыніца: БЕЛТА