22 сакавіка – Дзень памяці ахвяр Хатынскай трагедыі
Трагедыя Хатыні – адзін з тысяч фактаў, якія сведчаць аб мэтанакіраванай палітыцы генацыду ў адносінах да насельніцтва Беларусі, якую ажыццяўлялі нацысты на працягу ўсяго перыяду акупацыі падчас Вялікай Айчыннай вайны. Раніцай 22 сакавіка 1943 года ў 6 км ад в.Хатынь у Мінскай вобласці партызанамі была абстраляная аўтакалона фашыстаў. У той дзень партызаны выконвалі звычайную баявую задачу: парушыць сувязь паміж гарнізонамі, у якіх знаходзіліся нямецкія падраздзяленні. У выніку нападу быў забіты нямецкі афіцэр. Для пераследу партызан нямецкімі захопнікамі былі выкліканыя падраздзяленні 118-га батальёна шуцманшафта( дапаможнай ахоўнай паліцыі; касцяк батальёна быў сфармаваны ў Польшчы, далей – у г. Кіеве) і нямецкая рота зондэрбатальёна СС «Дзірлевангер» (на рахунку гэтага батальёна – звыш 120 тыс. забітых савецкіх грамадзян; толькі ў Мінскай і Магілёўскай абласцях гэтыя карнікі спалілі разам з людзьмі больш за 150 населеных пунктаў). 22 сакавіка 1943 года карнікі з’явіліся ў в.Хатынь. Калі яны падышлі да вёскі, пачалася перастрэлка. Але бою не было. Партызаны адразу пачалі сыходзіць з вёскі, страціўшы некалькі чалавек. Карнікі не сталі пераследваць іх, а заняліся вёскай. Жыхароў сагналі ў хлеў і падпалілі, выбягалі расстрэльвалі. Усяго было знішчана 149 жыхароў. І што самае страшнае-сярод іх было 75 дзяцей. Выратавацца змаглі 6 дзяцей і 1 Дарослы. Вёска (26 двароў) была цалкам спалена. Дакладна вядома, што адзіным дарослым, цудам выжылым у трагедыі, быў Іосіф Камінскі. Гэта наш непакорны чалавек, яго асоба непарушная, як і сама Хатынская трагедыя. Пасля вайны Д. Хатынь не была адноўлена. У 1940-1980-х гг. частка карнікаў была прысуджаная да пакаранняў рознай ступені. На месцы спаленай вёскі 5 ліпеня 1969 года быў адкрыты Дзяржаўны мемарыяльны комплекс «Хатынь». Цырымонія адкрыцця пачалася ў г. Мінску на пл. Перамогі, адкуль факел, запалены ад Вечнага агню, быў дастаўлены ў «Хатынь». На шматтысячным мітынгу, прысвечаным адкрыццю мемарыяльнага комплексу, выступілі сведкі Хатынскай трагедыі-Іосіф Іосіфавіч Камінскі і Аляксандр Пятровіч Жалабковіч. Вялікая Айчынная вайна стала для беларусаў часам непераходзячай смутку. Многія нашы землякі загінулі ў баях, згарэлі ў агні Хатыні, загінулі ў канцлагерах. Многія з іх не паспелі стварыць сем’і, не пазналі шчасця бацькоўства або мацярынства. І менавіта таму памяць пра іх і ўдзячнасць ім ніколі не павінны памеркнуць у нас, іх нашчадкаў, якія жывуць пад мірным небам, будуюць сучасную Беларусь і з аптымізмам глядзяць у заўтрашні дзень. Дзяржаўны мемарыяльны комплекс “Хатынь” уключаны ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Як заявіў Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка на праведзенай 6 студзеня 2022 г. нарадзе па пытаннях рэалізацыі гістарычнай палітыкі, «сваю гісторыю мы перапісваць не павінны, і мы гэта рабіць не будзем. Але і не будзем больш замоўчваць канкрэтныя факты зневажанняў і дыскрымінацыі беларусаў … гэта пытанне нашай нацыянальнай годнасці – абараніць слаўны шматвяковы летапіс беларускага народа». Вясной 2022 года ў мемарыяльным комплексе пачаўся капітальны рамонт з мадэрнізацыяй і элементамі рэстаўрацыі. У дзень рэспубліканскага суботніка 16 красавіка 2022 г.Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка прыняў удзел у работах па добраўпарадкаванні комплексу. Усе работы праходзілі ў тры этапы. Першая чарга будаўніцтва ўключала ачыстку скульптуры» Няскораны чалавек«, рамонт пастамента, манумента» дах адрыны «і мемарыяла» вянок памяці”, добраўпарадкаванне прылеглай тэрыторыі. Падчас другой чаргі будаўніцтва адрамантаваныя мемарыялы “могілкі вёсак» і “дрэвы жыцця”, а таксама бетонныя агароджы пахаванняў і скрыні з зямлёй. Трэцяя-прадугледжвала рамонт падсвятлення Цэнтральнай дарожкі і гукавога афармлення мемарыяла.